Penaltı atışları: Kim atmalı, sıra nasıl belirlenir?
Seri penaltılar şans mı, hazırlık mı? 2.000 eleme maçı simüle ettik: kaç maç penaltılara kalıyor, atışların yüzde kaçı gol oluyor ve beş atıcı nasıl sıralanmalı?
Yüz yirmi dakika bitmiş, skor eşit. Teknik direktör elinde bir kâğıtla oyuncuların ortasında duruyor ve beş isim arıyor. Bazıları gözünü kaçırıyor, bazıları elini kaldırıyor. O beş ismin kim olacağı ve hangi sırayla atacağı, sezonun en önemli kararlarından biri olabilir. Buna ‘piyango’ demek kolaydır; ama piyangoda bile bilet sayısını siz belirlersiniz.
Maçlar ne sıklıkla penaltılara kalıyor?
Fenerbahçe – Galatasaray maçını tarafsız sahada, eleme usulüyle (uzatma ve penaltılar açık) 2.000 kez simüle ettik:
| Ölçüm | Sonuç |
|---|---|
| Uzatmaya giden maçlar | %27,4 |
| Penaltılara kalan maçlar | %14,0 |
| Seri başına ortalama atış | 11,1 |
| Seride atışların gol olma oranı | %75,7 |
| Fenerbahçe'nin seriyi kazanma oranı | %49,3 |
Dengeli bir eleme maçının dörtte birinden fazlası uzatmaya, yaklaşık yedide biri penaltılara gidiyor. Kupa maçına hazırlanan bir takım için bu, göz ardı edilecek bir ihtimal değil.
İkinci dikkat çekici rakam son satırda: seriye gelindiğinde kazanma oranı neredeyse tam yarı yarıya. Doksan dakikada kadro farkı sonucu etkilerken penaltı atışlarında bu fark büyük ölçüde siliniyor. Atışların yaklaşık dörtte üçü gol oluyor; gerçek futboldaki genel oran da bu civardadır.
İlk beşe kim girmeli?
En iyi penaltıcılar her zaman en iyi oyuncular değildir. Aranan üç özellik:
- Tekniği temiz vuruş. Topa sert ve yerinde vurabilen oyuncular; mevkiden bağımsız. İyi vuran bir stoper, gergin bir kanat oyuncusundan daha güvenlidir.
- Soğukkanlılık. Maç içinde penaltı atmış, baskı altında karar değiştirmeyen oyuncular.
- Tazelik. Yüz yirmi dakika koşmuş, krampla uğraşan bir oyuncunun vuruşu bozulur. Son dakikalarda oyuna giren iyi bir penaltıcı çoğu zaman daha güvenilirdir.
Bu yüzden bazı teknik direktörler uzatmanın son dakikasında sırf penaltı için oyuncu değiştirir. Beş değişiklik hakkının olduğu bugünkü kurallarda bu hamle eskisinden daha kolaydır; yeter ki bir hak elde tutulmuş olsun.
Sıra nasıl belirlenir?
Yaygın iki yaklaşım vardır ve ikisinin de mantığı sağlamdır.
En iyiler önce
En güvenilir atıcılar ilk üç sırada. Gerekçe: seri beşinci atışa hiç gelmeyebilir. En iyi penaltıcınızı beşinci sıraya koyarsanız, seri dördüncü atışta bittiğinde topa hiç dokunmamış olur. Ayrıca erken gelen goller rakibe baskı bindirir.
En iyi beşinciye
En güvenilir isim son atışa saklanır, çünkü en çok baskı oradadır. Riski yukarıda anlatıldı. Bu yüzden çoğu analiz ilk yaklaşımı daha sağlam bulur: en iyi iki atıcınızı birinci ve dördüncü ya da birinci ve üçüncü sıraya koymak iyi bir orta yoldur.
| Sıra | Kim? | Neden? |
|---|---|---|
| 1 | En güvenilir atıcı | İyi başlamak seriyi rahatlatır |
| 2 | Tekniği sağlam, sakin oyuncu | Rakip kaçırdıysa farkı açar |
| 3 | İkinci en iyi atıcı | Serinin dönüm noktası çoğu zaman üçüncü atıştır |
| 4 | Tecrübeli oyuncu | Baskı artar, karar değiştirmeyen biri gerekir |
| 5 | Soğukkanlı bitirici | Gelirse maçı bitiren ya da kurtaran atış |
Altıncı atıştan sonrası
Beşer atış sonunda eşitlik bozulmazsa seri tek atışlarla devam eder ve sahadaki herkes sırayla atar; kaleci dahil. Ortalama serinin 11 atış sürmesi, yani beşer atışı aşması, altıncı ve yedinci atıcıların da sık sık sahneye çıktığını gösteriyor. İlk beşi belirleyip gerisini şansa bırakmak yaygın bir hatadır; on bir oyuncunun tamamı için bir sıra hazırlayın.
Kalecinin payı
Atışların dörtte üçü gol oluyorsa kaleci seride ortalama bir ya da iki atış kurtarır. Bu, seriyi kazanmaya yeter. İyi bir penaltı kalecisi rakibin atıcılarını tanır, çizgide olabildiğince uzun bekler ve atıcıyı düşündürür. Kalecinin kendi atışı da hesaba katılmalıdır: seri uzarsa sıra ona da gelir.
Simülasyonda penaltılar
DreamerBuild'de iki yol var: eleme usulü bir maçı sonuna kadar oynatmak ya da doğrudan seri penaltılar modunu açmak. Seride her atış tek tek oynanır. Maç ayarlarından penaltı atıcınızı kendiniz seçebilirsiniz; seçtiğiniz oyuncu sahada değilse motor en uygun ismi belirler. Aynı seriyi farklı sıralamalarla birkaç kez oynatmak, kimin birinci atması gerektiği konusunda fikir verir.
Sahada denemek için başlangıç dizilişleri
Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.
Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.
Seri penaltıları kendin oyna
Kadronu kur, penaltı atıcını seç ve seriyi atış atış izle.
Diğer yazılar
Ofsayt kuralı nasıl işler? Çizgi, pasın anı ve VAR
Ofsayt pozisyonu ile ofsayt ihlali aynı şey değil. Kuralın üç şartını, sık karıştırılan durumları, ofsayt tuzağını ve VAR çizgisinin ne ölçtüğünü şemayla anlatıyoruz.
Forvet tipleri: Hedef santrfor, sahte 9, koşucu ve ceza sahası golcüsü
Dört farklı santrfor, dört farklı takım. Her forvet tipinin ne yaptığını, yanında kimin oynaması gerektiğini ve kadronuza hangisinin uyduğunu tabloyla anlatıyoruz.
Orta saha rolleri: 6, 8 ve 10 numara ne yapar?
Ön libero, iç oyuncu ve on numara aynı bölgede üç ayrı iş yapar. Rollerin görevlerini, sık kurulan üçlüleri ve dengeli bir orta sahanın nasıl seçildiğini şemayla anlatıyoruz.