Futbol dizilişleri rehberi: 7 formasyonun sahada gerçekte ne yaptığı

4-3-3, 4-2-3-1, 4-4-2, 3-5-2, 3-4-3, 5-3-2 ve 4-1-4-1. Rakamların arkasındaki mantık, hangi kadroya yaradıkları ve en çok nerede açık verdikleri.

DDreamerBuildGüncellendi: 7 dk okuma
Galatasaray · 4-3-3dreamerbuild.com1KLU. Çakır9SFV. Osimhen11SLKR. Leão7SĞKY. Akgün8OSG. Sara10OSR. Nhaga6ÖLL. Ugochukwu3SLBI. Jakobs2SĞBW. Singo4STPE. Chadaille Bitshiabu5STPD. Sánchez

Maç öncesi ilk 11 açıklandığında herkes aynı yere bakar: “Kaçlı oynuyoruz?” 4-2-3-1 mi, üçlü savunma mı, yoksa iki forvet mi? Bu üç rakam bize çok şey söyler ama bir o kadar da yanıltır. Çünkü maç başladığı an o düzgün çizgiler dağılır; bekler öne çıkar, kanatçılar içeri kat eder, forvet geriye düşer.

Yine de diziliş önemlidir. Takımın topu kaybettiği an nereye döneceğini, hangi oyuncunun hangi boşluktan sorumlu olduğunu belirler. Aşağıda en sık gördüğümüz yedi dizilişi, kâğıttaki hâlleriyle değil sahada gerçekten ne yaptıklarıyla anlatmaya çalıştım.

4-3-3: Sahayı genişleten diziliş

Galatasaray · 4-3-3dreamerbuild.com1Çakır9Osimhen11Leão7Akgün8Sara10Nhaga6Ugochukwu3Jakobs2Singo4Chadaille Bitshiabu5Sánchez
Kâğıt üzerindeki 4-3-3: tek ön libero, iki merkez orta saha, üç forvet.
Bu dizilişle kadro kur

Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.

4-3-3’ü anlamanın en kolay yolu ortadaki adama bakmaktır. Savunmanın önündeki tek ön libero hem topu ilk alan hem de topu kaybettiğinizde ilk koşan oyuncudur. Guardiola’nın Barcelona’sında bu rolü Busquets oynuyordu ve pek dikkat çekmeden takımın bütün dengesini taşıyordu. Önündeki iki orta sahaya (o takımda Xavi ve Iniesta) rahatça hücuma katılma lüksünü veren de oydu.

Önde üç forvet olması, rakibin geriden oyun kurmasını zorlaştırır. Klopp’un Liverpool’u Salah, Firmino ve Mané ile rakip stoperleri neredeyse hiç rahat bırakmazdı. Kanatçılar çizgiye yapışınca saha genişler, bekler de onların arkasından bindirme yapar.

Asıl ilginç olan kısım, 4-3-3’ün topa sahipken başka bir şeye dönüşmesi. Bekler orta sahaya kadar çıktığında, merkez orta sahalar da hatların arasına girdiğinde takım çoğu zaman şuna benzer:

4-3-3 topa sahipkendreamerbuild.com1Onana9Franculino11Şimşir7Salah8Jabol-Folcarelli10Bouchouari3Lopes Cabral2Pina6Fabinho4Nwaiwu5Batagov
Aynı 4-3-3 hücumda: iki stoper geride, ön libero ve bekler ikinci hatta, önde beş oyuncu. Futbol jargonunda buna 2-3-5 deniyor.
Bu dizilişle kadro kur

Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.

Bedeli de belli: Bekler bu kadar ileride olunca topu kaybettiğiniz anda kanat arkaları bomboştur. Kontra yiyen 4-3-3’lü takımların golleri genelde aynı yerden gelir. Ön libero tek başına sahanın genişliğini kapatamaz.

4-2-3-1: Herkesin bir planı var

Fenerbahçe · 4-2-3-1dreamerbuild.com1Ederson9Muriqi11Aktürkoğlu7Greenwood10Asensio8Guendouzi6Yüksek3Brown2Müldür4Oosterwolde5Oppong
4-2-3-1: savunmanın önünde iki orta saha, forvetin arkasında bir 10 numara.
Bu dizilişle kadro kur

Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.

Süper Lig maçlarını izleyen herkes bu dizilişi çok iyi tanır. 4-2-3-1’in sevilmesinin sebebi bir anlamda sigortalı olması. Savunmanın önünde iki orta saha var; biri hücuma çıksa bile diğeri yerinde kalıyor. İspanya 2010 Dünya Kupası’nı Busquets ve Xabi Alonso ikilisinin üzerine kurulu böyle bir yapıyla kazandı. Mourinho’nun Real Madrid’inde ise Xabi Alonso ile Khedira’nın önünde Özil oynuyordu ve 10 numaranın bu dizilişte neden bu kadar önemli olduğunu herkese gösterdi.

Dizilişin kalbi işte o 10 numara. Hatların arasında topu alan, dönen ve son pası veren oyuncu. Ondan verim alamıyorsanız önde santrfor yapayalnız kalır ve 4-2-3-1 hızla 4-5-1’e dönüşür. Kâğıtta hücumcu görünür ama sahada kimse ceza sahasına girmez.

4-4-2: Eski moda değil, sadece dürüst

Beşiktaş · 4-4-2dreamerbuild.com1Nübel9Vlahović10Oh11Trossard7Poku8Kökçü6Miretti3Ouattara2Murillo4Agbadou5Topçu
4-4-2: iki dörtlü hat ve önde iki forvet.
Bu dizilişle kadro kur

Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.

4-4-2’ye “eski” demek moda oldu ama bu dizilişin son on yılda yazdığı hikâyeler hâlâ en güzelleri arasında. 2015-16 sezonunda Leicester City, Vardy ve Okazaki’nin önde durmadan koştuğu sade bir 4-4-2 ile Premier Lig şampiyonu oldu. Simeone’nin Atlético Madrid’i yıllarca aynı iskeletle Barcelona ve Real Madrid’in arasına girdi. Biraz daha geriye gidersek Ferguson’un 1999’da üçlemeyi yapan Manchester United’ı da önde iki forvetle (Yorke ve Cole) oynuyordu.

4-4-2’nin gücü sadeliğinde. Herkes nerede durması gerektiğini bilir, iki dörtlü hat birbirine yakın kaldığında aralarından top geçirmek çok zordur. Zayıf noktası ise ortası. Merkezde sadece iki orta saha olduğu için üç orta sahalı bir rakip, topu uzun süre ayağında tutabilir. 4-4-2 oynayan takımlar bu yüzden çoğu zaman topu rakibe bırakıp kontra beklemeyi seçer.

3-5-2: Her şey kanat beklerde biter

Trabzonspor · 3-5-2dreamerbuild.com1Onana9Franculino10Onuachu3Lopes Cabral8Muci2Pina7Jabol-Folcarelli11Bouchouari4Nwaiwu6Özkacar5Batagov
3-5-2: üç stoper, iki kanat bek, üçlü orta saha ve iki forvet.
Bu dizilişle kadro kur

Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.

Üç stoper, ortada üç kişi, önde iki forvet. Peki sahanın kenarları? Onlar tamamen iki kanat bekin sırtında. 3-5-2’de bu iki oyuncu hem bek hem kanatçı gibi oynar ve maç boyunca belki de sahada en çok koşanlar onlardır. Conte’nin Juventus’u Barzagli, Bonucci ve Chiellini’den oluşan üçlü savunmasıyla bu dizilişin ne kadar sağlam olabileceğini gösterdi. Yıllar sonra Inter’de de önde Lukaku ile Lautaro ikilisiyle aynı formülü şampiyonluğa taşıdı.

Dizilişin gizli avantajı orta saha. Rakip tek forvetle oynuyorsa üç stoperden biri rahatlıkla öne çıkıp oyunu kurabilir. Dezavantajı da kanat beklerin yorulduğu an ortaya çıkar. Son yarım saatte kanat bekleriniz geri dönemiyorsa beşli savunma bir anda üçlüye iner ve kanatlar boşalır.

3-4-3: Bir yenilgiden doğan şampiyonluk

Galatasaray · 3-4-3dreamerbuild.com1Çakır9Osimhen11Leão7Akgün3Alper Yılmaz2Sané8Sara10Nhaga4Chadaille Bitshiabu6Bardakcı5Sánchez
3-4-3: üçlü savunma, dörtlü orta saha ve önde üç oyuncu.
Bu dizilişle kadro kur

Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.

3-4-3 denince akla ilk gelen hikâye Chelsea’den. 2016 Eylül’ünde Conte’nin Chelsea’si Arsenal deplasmanında 3-0 yenildi ve Conte dörtlü savunmadan vazgeçip üçlü savunmaya geçti. Sonrasında takım üst üste 13 maç kazandı ve sezonu şampiyon tamamladı. Moses ve Alonso kanat bek olarak bütün kenarı tek başlarına kapattı; önde Hazard ile Pedro, Diego Costa’nın iki yanında rahatça içeri kat edebildi.

3-5-2’nin hücumcu kardeşi gibi düşünebilirsin. Orta sahadan bir oyuncu eksilir, öne bir forvet eklenir. Önde üç oyuncuyla pres çok güçlenir ama merkezde kalan iki orta sahanın işi çok ağırdır. Rakip orta sahayı kalabalıklaştırırsa takım ikiye bölünebilir.

5-3-2: Kimse sevmez ama herkes oynar

Fenerbahçe · 5-3-2dreamerbuild.com1Ederson9Muriqi10Lukaku7Guendouzi11Asensio8Yüksek3Brown2Müldür4Oosterwolde6Aké5Oppong
5-3-2: kanat bekler savunma hattına geri çekilmiş hâliyle beşli bir duvar.
Bu dizilişle kadro kur

Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.

5-3-2’yi aslında 3-5-2’nin savunma anı gibi düşünmek lazım. Oyuncular aynı; değişen tek şey kanat beklerin nerede durduğu. Kanat bekler stoperlerin yanına çekilince ceza sahası önünde beş kişilik bir duvar oluşur.

Büyük bir deplasmanda bir puan peşindeki takımların, ya da skoru korumak isteyen bir teknik direktörün son 20 dakikadaki hamlesi genelde budur. İzlemesi pek keyifli değildir ama işe yarar. Asıl risk topu kazandığınızda başlar. Rakip kaleye çok uzaksınızdır ve önde sadece iki forvet vardır. Hızlı forvetleriniz yoksa uzun toplar havada kaybolur ve top hemen geri gelir.

4-1-4-1: Orta sahaya kapıyı kapatmak

Beşiktaş · 4-1-4-1dreamerbuild.com1Nübel9Vlahović11Trossard7Poku8Kökçü10Miretti6Özcan3Ouattara2Murillo4Agbadou5Topçu
4-1-4-1: savunmanın önünde tek ön libero, onun önünde dört kişilik bir hat.
Bu dizilişle kadro kur

Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.

Pek çok 4-3-3 aslında savunma yaparken 4-1-4-1’e döner. Kanatçılar geri gelir, iki iç orta saha onlarla aynı hizaya girer ve rakibin önüne iki tane dörtlü hat çıkar. Guardiola’nın takımlarında topu kaybettikten sonraki ilk saniyelerde bu görüntüyü sık sık görürsünüz.

Bu dizilişin en sevdiği iş rakibin 10 numarasını oyundan düşürmek. Hatların arası o kadar dar ki top alacak alan kalmaz. Tek eksiği öndeki santrforun yalnızlığı. Kendi başına top saklayabilen, sırtı dönük oynayabilen bir forvetiniz yoksa takım topu ileride tutamaz ve sürekli geri çekilir.

Yan yana koyunca

Dizilişİşe yarayabilecek oyuncu profiliÖzellikle kontrol edilecek alan
4-3-3Pas açısı veren ön libero, genişlik ve koşuBekler çıkınca arkaları
4-2-3-1Birbirini tamamlayan iki merkez, bağlantı oyuncusuSantrfora yaklaşan destek
4-4-2Görev paylaşan iki forvet, geri dönen kanatlarMerkezde rakibin fazla oyuncusu
3-5-2İki yönlü kanat bekler, pas veren stoperlerKanat bekin arkasındaki koridor
3-4-3Birlikte kayan merkez ikilisiİki orta sahanın yanları
5-3-2Top tutan veya derine koşan forvetlerTop kazanılınca ilk pas
4-1-4-1Alanı okuyan ön libero, yaklaşan iç oyuncularForvetin yalnız kalması
Bunlar görev ve risk örnekleri; dizilişlerin sabit hücum veya savunma puanları değildir.

Aynı oyuncularla 4-3-3’ten 4-2-3-1’e geçince ne değişir?

Bir ön libero, iki merkez orta saha ve iki kanat oyuncusuyla başladığını düşün. Sağ iç oyuncun sürekli santrforun yanına gidiyor, sol iç oyuncun ise topu almak için savunmaya yaklaşıyor. Kadro kâğıdında 4-3-3 yazsa da oyuncular zaten farklı yüksekliklerde duruyor. Sol içi ön liberonun yanına, sağ içi forvetin arkasına koyduğunda 4-2-3-1’e yakın bir yerleşim elde edersin. Bu küçük kaydırma, geriden çıkarken ilk pası alabilecek ikinci bir oyuncu yaratır.

Buna karşılık ceza sahasına girecek merkez oyuncusu sayısı azalabilir. İki ön libero aynı anda geride bekler, 10 numara da top almak için yanlarına gelirse santrfor yine yalnız kalır. Değişiklikten önce şu görevi konuşmak gerekir: Top kanada ulaştığında forvete kim yaklaşacak? Cevabı belli değilse yeni rakamlar eski sorunu çözmez.

Rakip tek bir pasla çıkıyorsa önce dizilişi değiştirme

4-3-3 oynarken rakibin sağ beki sürekli boş kalıyor olsun. Sol kanadını daha geriye yerleştirmek bir çözüm; fakat o zaman rakip stoper daha rahat top sürebilir. Alternatif olarak sol iç oyuncun dışarı çıkabilir, ön libero onun bıraktığı koridoru kapatabilir. Hangisini seçersen seç, ilk baskıyı yapanın arkasında kimin kalacağını da belirle. Sahadaki sorun bazen bir oyuncunun birkaç metre geç hareket etmesidir.

Kadro oluşturucuda aynı ilk 11’in iki kopyasını hazırlayıp yalnızca bir bölgenin yerleşimini değiştir. İki görselde topu sağ beke verdiğini varsay: Yakın pas seçeneği, ileri koşu ve kayıptan sonraki ilk savunmacı kim? Bu üç kişiyi gösteremiyorsan çizdiğin düzenin bir parçası henüz eksiktir. Görsel karşılaştırma görevleri konuşmayı kolaylaştırır; simülasyondaki tek bir skor ise hangi taktiğin gerçek futbolda daha iyi olduğunu kanıtlamaz.

Senin kadron hangisini ister?

Burada sık yapılan bir hata var: Önce diziliş seçip sonra oyuncuları zorla içine sokmak. Tersini yapmak gerek. Elindeki oyunculara bak, dizilişi onlar söylesin. Kadroya bakarken şu üç soru çoğu zaman yeterli:

  1. 1En iyi üç oyuncum nerede oynuyor? Üç iyi kanatçı varsa 4-3-3 ya da 3-4-3. İki iyi forvet varsa 4-4-2 ya da 3-5-2. Parlak bir 10 numara varsa 4-2-3-1.
  2. 2Bekler mi, kanat bekler mi? Doksan dakika aşağı yukarı koşabilecek iki kenar oyuncun yoksa üçlü savunmaya hiç girme.
  3. 3Topu mu istiyorum, boşluğu mu? Topa sahip olmak istiyorsan 4-3-3 ya da 4-1-4-1. Rakibi bekleyip kontra atmak istiyorsan 4-4-2 ya da 5-3-2.

Arkadaşlarla kadro tartışırken en keyifli kısım da bu. Aynı oyuncularla iki farklı diziliş kurup hangisinin daha iyi oynayacağını tartışmak. DreamerBuild’i yaparken bu tartışmayı bir adım öteye taşımak istedim: Kadroyu kurmakla kalma, iki dizilişi birbirine karşı oynat ve ne olduğunu gör.

Dizilişleri sahada dene

Formasyonunu seç, gerçek bir kulübün kadrosunu yükle, oyuncuları yerleştir. Sonra o kadroyu bir rakibe karşı 90 dakika oynat.

Kadronu kur

Diğer yazılar

Fenerbahçe · 4-2-3-1dreamerbuild.com1Ederson9Muriqi11Aktürkoğlu7Greenwood10Asensio8Guendouzi6Yüksek3Brown2Müldür4Oosterwolde5Oppong
Formasyonlar•15 Kasım 2026

4-3-3 mü, 4-2-3-1 mi? Oyuncularına hangi diziliş uyar?

4-3-3 ile 4-2-3-1'i saha şemaları, orta saha görevleri ve örnek bir kadro üzerinden karşılaştır. İki dizilişi de kadro oluşturucuda açıp kendi ilk 11'ine uyarla.

3 dk okumaOku
Fenerbahçe · 3-4-2-1dreamerbuild.com1Ederson9Muriqi10Aktürkoğlu8Greenwood3Aydın2Nene7Guendouzi11Yüksek4Oosterwolde6Aké5Oppong
Formasyonlar•30 Ekim 2026

Üçlü savunma neden geri döndü?

2000'lerde neredeyse unutulan üçlü savunma bugün Avrupa'nın zirvesinde. Conte'den Gasperini'ye, Xabi Alonso'dan dörtlü savunmayla oynayıp topla üçe dönen takımlara, bu dönüşün nedenleri.

5 dk okumaOku